گراند پله پاریس

 

 

گراند پله شانزلیزه که امروزه آن را با نام " کاخ بزرگ" پاریس می شناسیم، مجموعه ای از یک سایت تاریخی، سالن نمایشگاه و ساختمان موزه است که در منطقه 8 پاریس  و در محدوده ی خیابان شانزلیزه واقع شده است.

ساخت این مجموعه زیبا به دنبال تخریب کاخ صنعتی در سال 1897 میلادی و به منظور آماده سازی مقدمات نمایشگاه جهانی پاریس در سال 1900 آغاز گردید که بعدها زمینه ساز ایجاد کاخ کوچک (Petit Palais) و پل الکساندر سوم بر روی رود سن در مجاورت خود، گردید.

در طراحی این بنای متفاوت، از معماری هنرهای زیبای مکتب پاریس،الهام گرفته شده است. ذوق و سلیقه ی منحصر بفردی که به دوره ی خود، نوآوری در صنعت و معماری به حساب می آمد.

از نمای سنگ های بنا گرفته تا تشریفات طراحی طبقات و به کارگیری روش های نوین از جمله سقف شیشه ای،سازه ی پولادی و چهارچوب های استیل و استفاده از بتن مسلح، همه و همه، دست به یکدیگر داده تا شکوه و جلالی یکدست به بنا داده شود.

زمین بنا از سوی دولت به نفع مفاخر و مشاهیر هنر فرانسه وقف گردید تا محلی برای برگزاری رخدادهای بزرگ هنری شهر گردد. بدین منظور، فراخوانی با عنوان طرحی برای نمایشگاه دائمی هنری پاریس گذاشته شد و در نهایت طرح برگزیده ی گروه 4 نفری از معماران چیره دست فرانسوی (هنری دوگلان،آلبرت لووه،آلبرت توماس و شارل گیرول) انتخاب گردید تا هر یک از آن ها،گوشه ای از کار بنا را اجرایی کنند.

 

- فضای داخلی کاخ

 سالن اصلی کاخ به طول 240 متر که آهن،استیل و سقف شیشه ای ساخته شده است،آخرین بخش نورگیر بناست که طحش از کاخ شیشه ای (کریستال پالاس) شهر لندن گرفته شده و در هنگام اجتماعات بزرگ مردمی قبل از اختراع برق، مورد استفاده قرار می گرفته است.

این بخش از فضای اصلی بنا، از ابتدا،از طریق راه پله های بزرگی که در امتداد محور شرقی-غربی بنا وجود دارد، به سایر قسمت های کاخ وصل می شده است که تداعی کننده ترکیب سبک های کلاسیک و نوین هنر معماری است اما ترتیب معماری داخلی بنا،از آن دوره تا به حال، دستخوش تغییراتی شده است.

 

_نمای خارجی گراند پله 

 

نمای خارجی این کاخ باشکوه و بزرگ، ترکیبی از سنگ نماهای کلاسیک تحمیل شده به هنر مدرن فلزکاری و مجموعه ی مجسمه های تمثیلی است که هنرمندانی همچون "پل گاسک، کمیل لو فور، آلفرد بوشه،آلفونس آمده کوردونیه و رائول ورلت" خالق آن ها هستند.

 گرند پله در روز یکم می 1900،افتتاحیه با شکوهی به خود دید و از همان ابتدا مشخص بود که برای گرامیداشت و برگزاری مناسبت های هنری و نمایشگاهی ساخته شده است. روال برگزاری نمایشگاه های پاریس اغلب رنگ نوآوری و خلاقیت به خود گرفته بود و از سال 1901 تا 1957 جدیدترین محصولات صنیع خودوسازی، هوایی و لوازم خارجی در پاریس به نمایش گذاشته شد. 

 عصر طلایی برگزاری چنین نمایشگاهی در دوره ی سی ساله از سال 1971 تا 1947 را در بر می گرفت.یکی از برجسته ترین و کارآمدترین افراد در موفقیت های اینچنینی، هنری متیس بود.

پی بنا ساختمان کاخ بر اثر نشست، با مشکلاتی مواجه شده بود. سازندگان مصصم بر جبران نشست زمین در محدوده کاخ شدند و بر این باور بودند که خاک اطراف فونداسیون سازه،بر اثر فرونشست آب های سطحی، سست شده است. در نتیجه، با گذاشتن تیرچه های حمال، وزن بنا را سبک تر کرده و اقدام به تعویض خاک و در نهایت پایداری وضعیت ساختمان کردند که این اقدامات،تا به حال موفقیت آمیز بوده است.  

باوجودآسیب جدی که ساختمان گراند پله دیده بود، همچنان برای برگزاری رخدادهای مختلف، مورد استفاده قرار می گرفت. فشار مضاعفی در طی برگزاری نمایشگاه های مختلفی همچون نمایشگاه بین المللی حمل و نقل هوایی به ساختمان کاخ وارد گردید .مشکلات جانبی ناشی از مواد به کارگرفته در ساخت سازه نیز به مرئر زمان خود را نشان داد.

تفاوت میزان انبساط و انقباض مواد سازنده ای همچون فولاد و استیل،مقدمات نفوذ آب را به سازه ممکن ساخت که این امر در نهایت منجر به خوردگی و ضعیف شدن بیشتر استحکام بنا می شد. تا آنجا که سرانجان یکی از قاب های سقف شیشه ای به پایین سقوط کرد و سالن اصلی نمایشگاه برای بازسازی جدی و اساسی بسته شد. بالخره پس یک عملیات 14 ساله بازسازی، سالن اصلی گراند پله، در سال 2007 برای بازدید عموم مردم، دوباره باز گردید.

 

- گراند پله و دوران جنگ های جهانی

در طول دوران جنگ جهانی اول، ساختمان بنا کارکرد بیمارستان نظامی به خود گرفته بود و محل استقرار هنرمندان محلی بود که در تجهیز بیمارستان های صحرایی  و یا ساخت قالب اندام های مصنوعی می پرداختند.

آلمان های نازی نیز در طول دوران اشغال فرانسه، از گراند پله استفاده های متفاوتی می کردند. در ابتدا از این بنا به عنوان پایانه کامیون های خود استفاده کردند و در ادامه،دو نمایشگاه تبلیغاتی آلمان ها در آنجا،برگزار گردید.

پاریس ها نیز در جریان آزادسازی فرانسه، از گراند پله به عنوان سنگر مقاومت خود بهره گرفتند. در 23 آگوست 1944،سربازی فراری از رکن پیشرو ارتش آلمان از پنجره ی ساختمانی در خیابان سلو، بر سمت نازی ها شلیک کرد که متعاقب آن، آلمان ها نیز با شلیک گلوله تانک به ساختمان گراند پله،پاسخ آتش را دادند. بر اثر این شلیک، یونجه های در نظر گرفته شده برای نمایش سیرک در ساختمان آتش گرفت و دود غلیظ ناشی از این آتش سوزی در طی 48 ساعت، آسیب جدی به این ساختمان وارد کرد.

سرانجام جیپ های امرکایی که با تانک های  تیپ دو زرهی فرانسه حمایت می شدند، پاریس را آزاد کردند.

 

- گراند پله امروز

امروزه،بخشی از ساختمان گراند پله، محل استقرار نیروهای حفاظت اماکن تاریخی و همچنین نیروهای انتظامی برگزاری نمایشگاه های مختلف است.

برند شانل نیز هر ساله،میزبان هزاران نفر در برگزاری خانه مد لباس زنانه خود در این نمایشگاه دائمی 117 ساله است که محیطی کاملا حرفه ای و لوکس را برای بازدیدکنندگان از این رخداد فرهنگی، فراهم می آورد.

در سال 2010نیز، در این فضای تاریخی همه چیز بخود دیده، میزبان مسابقات جهانی شمشیربازی در پاریس برگزار گردید.

در سال 2011 نیز یکی از نمایشگاه های موفق چندین سال پیش از 11 می تا 23 ژوئن برگزار گردید که آنیش کاپور مجسمه ساز بزرگترین سایت تخصصی مجسمه سازی در فضای بسته را ترتیب داد که بیش از نیمی از محیط سالن اصلی نمایشگاهی گراند پله را به خود اختصاص داده بود.